“`html

Türkiye-Venezuela İlişkilerinde Kritik Gelişmeler

“Sayın Maduro ve Venezuela halkı, dostluğumuzu birçok kez kanıtladı.”

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 3 Ocak’ta Nicolas Maduro’nun ABD tarafından gözaltına alınmasının ardından bu önemli vurguyu yaptı.

5 Ocak’taki ABD Başkanı Donald Trump ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından Erdoğan, “Ülkelerin egemenlik haklarının ihlali ve uluslararası hukukun ihlal edilmesi, dünya genelinde ciddi sorunlara yol açabilecek tehlikeli adımlardır” dedi.

Cumhurbaşkanı, bu görüşlerini Trump’a da ilettiğini belirtti.

Ancak, binlerce kilometre uzaktaki Venezuela’da yaşanan olayların Türkiye için ne önemi var? Maduro’nun düşmesi, iki ülke arasındaki ilişkileri nasıl etkileyecek?

Türkiye-Venezuela İlişkileri Nasıl Şekillendi?

Dışişleri Bakanlığı’nın internet sayfasına göre, Venezuela, Türkiye’nin Latin Amerika ve Karayipler’de diplomatik ilişkiler kurduğu ilk ülkeler arasında bulunuyor.

İki ülke arasındaki yakınlaşma, 2000’lerin başından itibaren hız kazandı. Uzmanlar, bu ilişkilerin dönüm noktası olarak 2017 yılını gösteriyor.

Nicolas Maduro’nun Ekim 2017’de Türkiye’ye düzenlediği resmi ziyareti ve Temmuz 2018’de Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın göreve başlaması sırasında gerçekleşen etkinliğe katılımı, ilişkilerin önemini artırdı. Erdoğan’ın Aralık 2018’de Karakas’ı ziyaret etmesi de iki ülke liderleri arasındaki ilk karşılıklı ziyaretler arasında yer aldı.

Analistler, 2016’daki 15 Temmuz darbe girişiminin Türkiye-Venezuela ilişkilerinin yakınlaşmasında etkili olduğu görüşünde.

City St. George’s Üniversitesi’nden Dr. Begüm Zorlu, 15 Temmuz sonrası ilişkilerin “darbelere karşı birlikte durma” teması etrafında geliştiğini belirtiyor.

Boğaziçi Üniversitesi’nden Dr. Mert Arslanalp ise, Venezuela ile geliştirilen ekonomik ilişkilerin 15 Temmuz sonrası siyasi bağlamda da güçlendiğini vurguluyor.

Erdoğan, Türkiye’nin daha demokratik ve özgür bir yapıya sahip olduğunu savunarak, otoriterleşme iddialarını reddediyor.

Sembolik Bağlantıların Ötesinde

BBC Türkçe‘ye açıklamalarda bulunan Melike Hocaoğlu Çağlıöz, Türkiye’nin, Venezuela’nın uluslararası alanda izole olduğu, yüksek enflasyonla mücadele ettiği bu dönemde ilişkilerini koruyan ender ülkelerden biri olduğunu ifade etti. Türkiye, birçok ülkenin ilişkilerini kestikleri bir zamanda, diplomatik ve ticari bağlantılarını sürdürüyor.

Çağlıöz, iki ülke arasındaki yakınlaşmanın somut adımlar aracılığıyla daha güçlü hale geldiğini belirtti. Ticaret Geliştirme Anlaşması ve Türk Hava Yolları’nın Venezuela’ya doğrudan uçuş başlatması bu bağlamda önemli örneklerdendir.

2019 yılında, Trump yönetiminin karşıt politikalarına rağmen Erdoğan’ın Maduro’ya olan desteği dikkat çekmiştir. Zorlu, bu durumu “Erdoğan, Maduro’ya bir darbe girişimi olarak yaklaşmakta” diyerek tanımlıyor.

Ekonomik ilişkilerin güçlendiği dönemde, Venezuela ve Türkiye arasında uyuşturucu ve yasa dışı ticaret iddiaları da gündeme gelmiştir. Organize suç lideri Sedat Peker’in, “Binali Yıldırım’ın oğlu Venezuela’ya uyuşturucu güzergahı kurmaya gitti” iddiası üzerine, Yıldırım kesin bir dille yalanladı.

Venezuela’daki maden şirketleri, altınlarını direkt Türkiye’de işleme alırken, bu ticaretin yasal çerçevede yürütüldüğü savunuluyor. Maduro, halihazırda Türkiye ile yeni işbirliği anlaşmaları imzaladıklarını duyurmuştu.

Maduro’nun Devri Gündemde

Maduro’nun düşmesi, birçok analiste göre, Türkiye-Venezuela ilişkilerinde önemli bir dönüm noktası olabilir. CHP’li emekli büyükelçi Namık Tan, Türkiye’nin ABD’nin müdahalesine sert bir yanıt vermemasının, Latin Amerika’daki diğer ülkeler tarafından Türkiye’nin Venezuela’yı yalnız bıraktığı algısını yaratabileceğine dikkat çekiyor.

Tan, Erdoğan’ın tutumunun Brezilya ve Kolombiya gibi ülkelerde olumsuz bir etki yaratabileceğini öngörüyor ve Ankara’nın uluslararası arabuluculuk çabalarına katılmasının zaruri olduğunu belirtiyor.

Dışişleri Bakanlığı, Venezuela’daki gelişmelere ilişkin taraflara itidal çağrısında bulunurken, AKP Sözcüsü Ömer Çelik de uluslararası hukukun ihlali konusunun kabul edilemeyeceğini ifade etti.

Ticari ve Politik Belirsizlikler

ABD Başkanı Trump, Venezuela’nın geçici olarak ABD tarafından yönetileceğini duyurmuşken, Karakas’ta yeni liderin kim olacağı belirsizliğini koruyor. Melike Hocaoğlu Çağlıöz, bu belirsizliklerin ticaret ve diğer alanlarda zorluklar yaratabileceğine değindi.

Orta vadede, Maduro’nun yardımcısı Delcy Rodriguez’in yönetimi üstlenmesi durumunda “pragmatik bir geçiş süreci” bekleniyor. Ancak gelişmenin yalnızca politik tercihlere değil, küresel güç dengelerine de bağlı olduğu ifade ediliyor.

Mert Arslanalp, Türkiye’nin birey merkezli bir yaklaşım yerine devletlerarası ilişkilerin sürekliliğini sağlamayı hedeflemesi gerektiğini öne sürdü. Ankara’nın Washington ve Karakas arasındaki dengeleri koruması gerektiğini vurguladı.

Maduro’ya Sürgün Teklifi İddiası

ABD’li Senatör Lindsey Graham, Maduro’nun Türkiye’de olabileceği ancak New York’ta hapsedildiğini iddia etti. Yaşananlar, gazetelerde geniş yer bulurken, Maduro’nun Trump’ın sunduğu sürgün teklifini reddettiği de ifade ediliyor. Namık Tan, Türkiye’nin bu tür algıların merkezinde olmasının olumsuz sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekti.

İlgili Haberler

“`